برجسته‌ترين نكات در تبيين احاديث ادب ، عبارت‌اند از : يك . معناى ادب در احاديث اسلامى ، كلمه ادب به طور كلّى در سه معنا به كار رفته است : الف تبلور ارزش‌هاى فطرى و عقلى و اجتماعى امام على عليه السلام با اشاره به همين معنا فرمود : كَفاكَ أدَبا لِنَفسِكَ اجتِنابُ ما تَكرَهُهُ مِن غَيرِكَ . « 1 » تو را براى ادب كردن خويش ، همين بس كه از آنچه از ديگران نمىپسندى ، دورى گزينى . لازمه اجتناب از آنچه انسان از ديگران ناپسند مىداند ، تبلور ارزش‌هاى فطرى ، عقلى و اجتماعى در گفتار و كردار است . كسى كه خود را متعهّد به رعايت اين ارزش‌ها كند ، نيازى به مربّى و مؤدِّب ندارد ، چنان كه وقتى از عيسى عليه السلام پرسيدند : چه كسى تو را ادب آموخت ؟ فرمود : ما أدَّبَنى أحَدٌ ، رَأَيتُ قُبحَ الجَهلِ فَجانَبتُهُ . « 2 » كسى مرا ادب نياموخت ؛ بلكه زشتىِ نادانى [ و بىادبى ] را ديدم و از آن ، دورى گزيدم . بىادبى در گفتار و كردار ، ريشه در جهل دارد . عقل ، انسان را مقيّد به رعايت ارزش‌هايى مىكند كه براى حفظ هويت انسانى ، راهى جز آن وجود ندارد . از اين رو ، امام على عليه السلام مىفرمايد : حَسبُ المَرءِ . . . مِن أدَبِهِ ألّا يَترُكَ ما لا بُدَّ لَهُ مِنهُ . « 3 »

--> ( 1 ) . ر . ك : دانش‌نامه ميزان الحكمه : ج 2 ص 204 ح 777 . ( 2 ) . ر . ك : دانش‌نامه ميزان الحكمه : ج 2 ص 206 ح 782 . ( 3 ) . ر . ك : دانش‌نامه ميزان الحكمه : ج 2 ص 208 ح 790 .